مقدمه
پس از نزدیک به پنج سال از تراژدی سقوط، تبعید و مهاجرت، افغانستان برای زنانی که هنوز در آن زندگی میکنند، همچنان سرزمینی پر از ستم، نابرابری، تبعیض و آپارتاید جنسیتی گسترده و رو به افزایش است. این کشور در کنترل یکی از بدنامترین گروههای نظامی تندرو مذهبی قرار دارد؛ گروهی که پس از بیست سال جنگ علیه دولتهای جمهوری و در پی کشتار صدها شهروند غیرنظامی، قدرت را به دست گرفت.
از آن زمان تاکنون، رژیم طالبان با صدور دهها فرمان، بهصورت مرحلهای و مداوم، حقوق و آزادیهای اساسی زنان را سلب کرده است: از حق آموزش تا آزادی قدم زدن در خیابانها و حضور در پارکهای عمومی؛ از ممنوعیت کار زنان در ادارات دولتی و نهادهای ملی و بینالمللی تا محرومیت آنان از استفاده از حمامهای عمومی. این محدودیتها تأثیر عمیقی بر وضعیت عمومی زنان گذاشته و بحرانی اجتماعی و روانی بیسابقه ایجاد کرده است. علاوه بر بیتوجهی جامعه بینالمللی و دولتهای غربی به بحران افغانستان، وضعیت سیاسی و اجتماعی داخل کشور نیز تحت تأثیر استبداد و سرکوب شدید طالبان به بنبست رسیده است. با این حال، مدافعان حقوق بشر و فعالان حقوق زنان، در داخل و خارج از کشور، بهطور مستمر پیگیر وضعیت زنان بوده و از جامعه بینالمللی میخواهند سیاستهای رژیم طالبان علیه زنان بهعنوان آپارتاید جنسیتی شناخته شده و اقدامات عملی برای سلب مشروعیت و به محکمه کشاندن این رژیم صورت گیرد. با وجود تلاشهای گسترده و پیوسته، دادخواهیها تاکنون دستاورد چشمگیری نداشته است.
با این همه، زنان فعال دست از مبارزه نکشیده و از هر ابزار ممکن برای ادامه مقاومت استفاده میکنند. کنشگری اجتماعی از طریق نوشتن و تولید محتوا، با هدف ثبت و مستندسازی جرایم طالبان علیه زنان، به یکی از مهمترین ابزارهای بقا و مقاومت تبدیل شده است. نهاد فمنا، در ادامه حمایت از مبارزه زنان افغانستان برای حقوق و آزادیهایشان، اینبار با ارائه کارگاههای آموزشی در زمینه تقویت مهارتهای ادبی و نوشتاری، آنان را در نوشتن درباره وضعیت خود و ثبت تجربیاتشان یاری داد. این نهاد، با درک دشواریهای سانسور و سرکوب طالبان و با وجود محدودیت دسترسی به اینترنت در برخی مناطق، به گروهی از مدافعان حقوق بشر کمک کرده است تا روایتهای مقاومت خود را برجسته کنند و داستانهایی را که گویای ستم، خشونت و تبعیض سیستماتیک علیه زنان است، مستندسازی نمایند.حاصل این همکاری، مجموعهای از روایتها، داستانها و مقالات زنان است که در جزوه حاضر با عنوان «ما فرمان نمیبریم!» گردآوری و منتشر شده است. این روایتها، مستنداتی ادبی و تکاندهنده از نقض گسترده حقوق بشر زنان توسط رژیم طالبان به شمار میروند. نهاد فمنا متعهد به پیگیری وضعیت جاری در افغانستان است و امید دارد که مبارزه پیگیر زنان، به دستاوردهایی ملموس در گسترش حقوق بشر و پاسخگو کردن طالبان به جرم آپارتاید جنسیتی منجر شود.